LUGELA ტრადიციულ, ოფიციალურ და მტკიცებულებათა მედიცინაში
ისტორიული ცნების შეცვლა
ყოველდღიურ საუბარში მოსახერხებელი გახდა უძველესი სამედიცინო ცოდნის სისტემებს უწოდონ არატრადიციულ მედიცინას, მაშინ როცა შედარებით ახალი ბიომედიცინური მოდელი კითხვით ტრადიციულად მოიაზრება. ისტორიულ და ტერმინოლოგიურ თვალსაზრისით ეს სმენს ინვერსიაა. ტრადიციული მედიცინა წარმოადგენს ცოდნას, უნარებსა და პრაქტიკებს, რომლებიც ფორმირებულნი არიან ხალხების მიერ საუკუნეების და ათასწლეულების განმავლობაში, ბიომედიცინის თანამედროვე პერიოდის წინ.
თუმცა ტერმინოლოგიის გასწორება არ ნიშნავს ტრადიციისა და მეცნიერების საწინააღმდეგოდ დგომას. მეთოდის ასაკი თავისთავად არ არის დამამტკიცებელი მისი სამკურნალო ეფექტურობის, რადგან ტრადიციული წარმოშობაც არაა მიზეზი უარყოფითსთვის. მეცნიერება კვლავებს დაგროვილ გამოცდილებას, ადგენს საშუალების შემადგენლობას, ბიოლოგიურ მოქმედებას, კლინიკურ ეფექტებს, ინდიკაციებს, გამოყენების მეთოდებს და უსაფრთხოების პირობებს.
მეცნიერული სწორი მნიშვნელობა ტერმინების
| მცნება | მეცნიერული სწორი მნიშვნელობა | ისტორიული მითითება |
|---|---|---|
| ტრადიციული მედიცინა | ისტორიულად ფორმირებული ხალხთა ცოდნა და პრაქტიკა, რომელიც წარმოიშვა ბიომედიცინის თანამედროვე პერიოდის წინ. | საუკუნეები და ათასწლეულები |
| თანამედროვე ბიომედიცინა | მეცნიერული და კლინიკური სისტემა, დაფუძნებული ბიოლოგიის, ფიზიოლოგიის, პათოლოგიის, დიაგნოსტიკისა და რეგულირებული პრაქტიკით. | განსაკუთრებით გაიდგა ფეხი XIX–XX საუკუნეებში |
| მტკიცებულებათა მედიცინა | კლინიკური გადაწყვეტილებების მიღების მეთოდი, კრიტიკული კვლევების, კლინიკური გამოცდილებისა და პაციენტის მახასიათებლების შეფასებით. | ტერმინი: 1991 წელი; გავრცელება: 1992 წლიდან |
| დამატებითი და ალტერნატიული მედიცინა | პრაქტიკები, რომლებიც გამოიყენება ძირითად თერაპიასთან ერთად ან მის ნაცვლად. სტატუსი განისაზღვრება გამოყენების მეთოდით. | ერთიანი შექმნის თარიღი არ არსებობს |
ტრადიციული და მტკიცებულებათა მედიცინა არ არის საწინააღმდეგო. პირველი აღნიშნავს ცოდნის ისტორიულ წარმოშობას, მეორე განსაზღვრავს მის სამეცნიერო შემოწმებისა და კლინიკური შეფასების გზას. ერთსა და იმავე სამკურნალო ფაქტორს შეიძლება ჰქონდეს ტრადიციული წარმოშობა და ერთდროულად მოცემული იყოს მეცნიერულად დამტკიცებული თვისებები.
1910 წელი და სწორი ისტორიული დასკვნის საზღვრები
1910 წელი დაკავშირებულია აბრაამ ფლექსნერის მოხსენების გამოქვეყნებასთან ამერიკაში და კანადაში სამედიცინო განათლების შესახებ. ეს დოკუმენტი მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს ექიმების მომზადების სტანდარტიზაციაზე და ბიომედიცინის მოდელის ინსტიტუციონალურ გაძლიერებაზე ჩრდილოეთ ამერიკაში. იგი არ არის არც მეცნიერებისა და არც ტრადიციული მედიცინის გაჩენის თარიღი. მეცნიერული მედიცინა განვითარდა მრავალი წლის წინ, ხოლო ტრადიციული სამკურნალო სისტემები არსებობდნენ მრავალი საუკუნის განმავლობაში.
LUGELA: ხალხური გამოცდილებიდან სამეცნიერო ცოდნამდე
ისტორიული მასალა მოწმობს, რომ LUGELA მრავალი თაობის განმავლობაში გამოიყენებოდა ადგილობრივი მოსახლეობის მიერ სამკურნალოდ. მისი თვისებების ცოდნა წარმოიშვა ექსპერიმენტულად, ინახებოდა ხალხურ მეხსიერებაში და გადაცემული იყო ლაბორატორიულ და კლინიკურ კვლევებამდე. ამიტომ წარმოშობის მხრივ LUGELA მიეკუთვნება ტრადიციულ მედიცინას ზუსტად ამ ცნების საერთაშორისოდ აღებულ მნიშვნელობაში.
XX საუკუნის პირველ ნახევარში LUGELA იყო სამეცნიერო სისტემატური ქიმიური, ჰიდროგეოლოგიური, ფიზიოლოგიური, ფარმაკოლოგიური და კლინიკური კვლევის საგანი. სწავლულ იქნა ბუნებრივი კომპლექსის შემადგენლობა, მისი სტაბილურობა, შეწოვის თავისებურებები, მოქმედება ფიზიოლოგიურ პროცესებზე და გამოყენების შესაძლებლობები ადგილობრივ, პერორალურ და პერენტერალურ გზებში. შედეგები გამოქვეყნებული იყო მონოგრაფიებსა, სტატიებსა და დისკუსიებში სპეციალიზებულ სამეცნიერო სამედიცინო დაწესებულებებში.
ასეთი პრინციპული გარდატეხა მოხდა: ექსპერიმენტული ცოდნა არ მოიშალა, არამედ გადის მეცნიერული კვლევის სფეროში. LUGELA შეყვანილია სამედიცინო პრაქტიკაში არამარტო როგორც ბუნებრივი წყარო, არამედ როგორც ავტონომიური ობიექტი ფარმაკოლოგიური და კლინიკური ანალიზისთვის.
სახელმწიფო და პროფესიონალური აღიარება
პროფესორ დ. ვ. ჯავახიშვილის მონოგრაფია გადმოსცემს, რომ 1945 წელს საბჭოთა ჯანდაცვის სამინისტროს სამეცნიერო საბჭომ დააღიარა LUGELA უნიკალურ სამკურნალო წყაროდ. ავტორი ახდენს მისი მიიჩნევის, როგორც ნამდვილ ბუნებრივ ლიარებელ მედიკამენტს, და აღნიშნავს, რომ LUGELA-ს ბუნებრივი შემადგენლობა წარმოადგენს რთულ და წარმატებულ ქიმიურ კომპლექსს, რომელიც ეფექტურია ბუნებრივ ფორმაში სამკურნალოდ.
ისტორიულ-ბიბლიოგრაფიულ მასალებში ასევე დაფიქსირებულია LUGELA-ს 1946 წელს საბჭოთა ფარმაკოპეაში შეყვანა, როგორც უნიკალური ბუნებრივი სამკურნალო საშუალება. შემდგომ წლებში მისი პროფესიონალური სტატუსი შეივსო სამეცნიერო გამოქვეყნებებით, კლინიკური გამოყენებით და ნორმატიული ნებართვით აფთიაქების ქსელების მეშვეობით. ეს ფაქტების ერთობლიობა მოწმობს, რომ LUGELA გაცილებით გადაჭარბებულია მხოლოდ ხალხური გამოყენების ფარგლებს და აღიარებული იქნა ოფიციალურ საბჭოთა ჯანდაცვის სისტემაში.
ინსტიტუციონალური ვექტორის სიწრფელე
LUGELA-ს სამეცნიერო და სახელმწიფო აღიარება დოკუმენტურად დაფიქსირებულია. პროფესორ დ. ვ. ჯავახიშვილის მონოგრაფიაში აღნიშნულია, რომ 1945 წელს საბჭოთა ჯანდაცვის სამინისტროს სამეცნიერო საბჭომ LUGELA აღიარა უნიკალურ სამკურნალო წყაროდ, რათა 1946 წელს შეიყვანეს საბჭოთა ფარმაკოპეაში, როგორც უნიკალური ბუნებრივი სამკურნალო საშუალება.
ამდენად, LUGELA-ს ფარმაკოპეის სტატუსი არ არის პრობლემაზე დაყენებული, არამედ ისტორიულად დადასტურებული ფაქტი, რომელიც ამტკიცებს მის ოფიციალურ აღიარებას და საბჭოთა პროფესიონალურ მედიცინაში ინტეგრირებას.
ოფიციალური სტატუსი ყოველთვის უკავშირდება კონკრეტულ იურისდიქციას და ისტორიულ პერიოდის. ამიტომ სწორი შეთანხმებაა, რომ LUGELA-ს აქვს დოკუმენტურად დაფიქსირებული სახელმწიფო აღიარება და რეგულირებული სამედიცინო გამოყენება საბჭოთა პერიოდში. პროდუქტის თანამედროვე სამართლებრივი სტატუსი განისაზღვრება ქვეყნის მოქმედი რეგისტრაციული დოკუმენტებით. ეს იურიდიული დაზუსტება არ აკნინებს დასტურებულ ისტორიულ ფაქტს ამაღლებაზე.
LUGELA და ხელოვნური კალციუმის ქლორიდის ხსნარი
კალციუმის ქლორიდის მაღალი შემცველობა ხსნის LUGELA-ს ქიმიურ მსგავსებას მის კონცენტრირებულ შენი ხსნარებთან, რომლებიც გამოიყენება მედიცინაში. თუმცა სამეცნიერო წყაროები პირდაპირ აღნიშნავენ: კომპონენტის მსგავსება არ გულისხმობს ფარმაკოდინამიკურ მოქმედების და სამკურნალო თვისებების იდენტურობას. LUGELA წარმოადგენს ბუნებრივად შექმნილ მრავალკომპონენტიან კომპლექსს, რომლის მოქმედება არ განისაზღვრება ერთი ქიმიური ნივთიერების თვისებათა ჯამით.
დ. ვ. ჯავახიშვილის მონოგრაფიაში მოცემულია ექსპერიმენტული და კლინიკური მონაცემები, რომლებიც ადასტურებენ, რომ LUGELA მრავალი გამოხატული ეფექტით პრემიერია ხელოვნურად მომზადებულ კალციუმის ქლორიდის ხსნარზე. განსაკუთრებით აღწერილია კალციუმის სისხლის სერუმის შემცველობის უფრო ძლიერი და გრძელვადიანი მომატება, უკეთესი შესხაპრება, დიურეტიკული ეფექტი, რომელიც არ არის ხელმისაწვდომი შედარებით ხსნარში, ასევე უპირატესობები სისხლის შეკვდერის კვლევებში და კლინიკურ დაკვირვებებში. ეს მონაცემები რედაქტორებს აღნიშნავენ, რომ სწორ შემთხვევაში ურჩევნიათ LUGELA-ს გამოყენება.
იდ. გ. ანდგულაძის 1961 წლის დისპერტაცია შეიცავს დამოუკიდებელ შედარებით მოწმობას. კლინიკურ ჯგუფებში LUGELA-ს მოქმედება შეადარეს 10%-იან კალციუმის ქლორიდის ხსნარს. ქვედა პრობის ინდიკატორით ტრიპანის ლურჯით აქტიური მესენქიმის adsorbent-ფაგოციტური შესაძლებლობის ზემოქმედება LUGELA-ს გავლენით უფრო გამოხატული იყო: 21-ე დღისთვის საშუალო კოეფიციენტი იზრდებოდა 1,5-დან 1,8-ჯერ, მაშინ როცა კალციუმის ქლორიდის ჯგუფებში 1,3-დან 1,4-ჯერ.
კვლევის ფუძველი მნიშვნელობა
LUGELA არაა ხელოვნური კალციუმის ქლორიდის ბუნებრივი წვერი. შედარებითი კვლევები აჩვენებს, რომ მისი ბიოლოგიური მოქმედება დაგეგმილია ბუნებრივი კომპონენტების მთლიან კომპლექსზე და კონკრეტულ რაოდენობრივ ნიშნებში უფრო გამოხატულია, ვიდრე კალციუმის ქლორიდის ანალოგიურ ხსნართან.
LUGELA ოფიციალურ, დამატებით და მტკიცებულებათა მედიცინაში
ტერმინები ოფიციალური, დამატებითი და ალტერნატიული მედიცინა აღწერს არა სუბსტანციის წარმომავლობას, არამედ მისი ინსტიტუციონალური სტატუსს და გამოყენების მეთოდს. საბჭოთა კავშირში LUGELA იყო ოფიციალური სამეცნიერო კვლევის და სამედიცინო გამოყენების ობიექტი. თანამედროვე პრაქტიკაში მისი დამატება ძირითად თერაპიაში გაერთიანებულია დამატებით ან ინტეგრირებულ მიდგომად. ალტერნატიული ხდება მხოლოდ თუ ის შეთავაზებულია აუცილებელი დამტკიცებული მკურნალობის ნაცვლად. ამიტომ LUGELA-ს მხოლოდ ალტერნატიული მედიცინის საშუალებად დადგენა არაა სწორი, ისტორიულად და სამეცნიეროდ.
მტკიცებულებათა მედიცინა არ წარმოადგენს მკურნალობის დამოუკიდებელ სახეობას. ეს არის შეფასების მეთოდი სამედიცინო პრეტენზიების. LUGELA-ს შემთხვევაში შეფასების ობიექტია არა ბუნებრივ წარმოშობაზე წინააღმდეგობა, არამედ კონკრეტული ქიმიური, ექსპერიმენტული, ფარმაკოლოგიური და კლინიკური კვლევების შედეგები. მტკიცებულებათა მედიცინის ტერმინის გამოჩენა 1991 წელს არ ამცირებს ადრე გაკეთებული კვლევის მნიშვნელობას. მათ მნიშვნელობას განსაზღვრავს მეთოდოლოგია, აღწერის სრულიფასოვნება, ჯგუფების შედარებადობა, ინდიკატორების ობიექტურობა და მეორადობის შესაძლებლობა.
LUGELA-ს მეცნიერული მასივი შეიცავს მონაცემებს შემადგენლობის, ფარმაკოდინამიკური მახასიათებლების, გამოყენების გზების, ინდიკაციების, დოზირების და დაკვირვებული სამკურნალო ეფექტების შესახებ. შესაბამისად, LUGELA-ს არა მხოლოდ ტრადიციული ისტორია აქვს, არამედ ჩამოყალიბებული აქვს მეცნიერული ბიოგრაფია, რომელიც მოიცავს ლაბორატორიულ კვლევას, ექსპერიმენტულ ფარმაკოლოგიას, კლინიკურ დაკვირვებას და სახელმწიფო აღიარებას.
აკადემიური დასკვნა
LUGELA წარმოადგენს უნიკალურ ბუნებრივ სამკურნალო საშუალებას, ტრადიციული წარმოშობის, რომლის თვისებები თანმიმდევრულად გადატანილია ხალხური გამოცდილებიდან სისტემურ სამეცნიერო ცოდნამდე. მისი შემადგენლობა და ბიოლოგიური მოქმედება შესწავულია ქიმიური, ექსპერიმენტული, ფარმაკოლოგიური და კლინიკური მეთოდებით. კვლევების შედეგები ასახულია მონოგრაფიებში, სამეცნიერო სტატიებში და დისპერტაციებში, მხოლოდ ქვეყნის სახელმწიფო აღიარებამ კი ასაწყნარებს LUGELA-ს პროფესიონალურ სამედიცინო პრაქტიკაში.
შედარებითი კვლევები ხელოვნურად მომზადებულ კალციუმის ქლორიდის ხსნარებთან ფუნდამენტურია. ისინი აჩვენებენ, რომ LUGELA-ს არ შეიძლება შევადაროთ ერთი მოქმედი კომპონენტის ხსნარს. ის თავისი ბუნებრივი მრავალკომპონენტური კომპლექსით ფლობს დამოუკიდებელი ფარმაკოდინამიკური თვითმყოფადობებს, უკეთეს შეწოვას და გარკვეულ კვლევებში უფრო გამოხატულ სამკურნალო მოქმედებას.
ამიტომ, LUGELA-ს სამეცნიერო თვალსაზრისით არასწორი იქნება გამოვყოთ როგორც ხალხური მოქმედების, მინერალური სასმელის ან ალტერნატიული პრაქტიკის კატეგორიაში. მისი წარმომავლობა ეკუთვნის ტრადიციულ მედიცინას; მკვლევარ და აღიარების ისტორია მიეკუთვნება ოფიციალურ სამეცნიერო სამედიცინო პრაქტიკას; მაშინ როდესაც მისი თანამედროვე გამოყენების მეთოდი შეიძლება იყოს დამატებითი და ინტეგრატიული თერაპიის ნაწილი; და როგორც მონაცემების ხასიათი წარმოადგენს მტკიცებულებათა შეფასების ობიექტს.
ტრადიცია გამოაცხადა LUGELA-ს. მეცნიერებამ განსაზღვრა მისი შემადგენლობა, დაადგინა ბიოლოგიური მოქმედება და დაადასტურა სამკურნალო თვისებები. ოფიციალურმა მედიცინამ აღიარა იგი უნიკალურ ბუნებრივ სამკურნალო საშუალებად და შეიტანა პროფესიულ პრაქტიკაში.
LUGELA-ს ძალა მდგომარეობს ბუნებრივი წარმოშობის ერთიანობაში, მრავალსაუკუნოვან გამოყენების გამოცდილებაში, სამეცნიერო დადგენილ მოქმედებაში და დოკუმენტურ მიერ დადასტურებულ სამედიცინო აღიარებაში.
მთავარი წყაროები და მითითებები
- ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაცია. მასალები ტრადიციული, დამატებითი და ინტეგრაციული მედიცინის შესახებ.
- Guyatt G., Cairns J., Churchill D. et al. Evidence-Based Medicine: A New Approach to Teaching the Practice of Medicine. JAMA. 1992;268(17):2420–2425.
- Flexner A. Medical Education in the United States and Canada. Carnegie Foundation for the Advancement of Teaching. 1910.
- ჯავახიშვილის დ. ვ. მინერალური წყალი „LUGELA“: მახასიათებლები და სამკურნალო თვისებები. თბილისი: გრუზმედგიზი, 1953.
- ანდგულაძე ი. გ. LUGELA-ს მინერალური წყლის ზემოქმედება აქტიური მესენქიმის ფუნქციონალურ მდგომარეობაზე ფილტვის ტუბერკულოზის დროს: დისკერტაცია მედიცინის კანდიდატის ხარისხის მისაღებად. თბილისი, 1961.
- მეცნიერული ნაშრომები მ. ლეჟავა, გ. გვიშიანი, ე. კვიცარიძე და სხვა მკვლევართა, ერთობლივად მონოგრაფია დ. ვ. ჯავახიშვილის მიერ.
- საბჭოთა ჯანდაცვის სამინისტროს 1967 წლის 19 მაისის № 409 ბრძანება „მინერალური სამკურნალო წყლების აფთიაქებში გასაყიდად“.