LUGELA дар системаи тибби анъанавӣ, расмӣ ва исботшуда
Ивазшавии таърихии мафҳумҳо
Дар гуфтори рӯзмарра системаи қадимаи донишҳои тиббӣ аксар вақт ғайрианъанавӣ номида мешаванд, дар ҳоле ки модели биотибби муосирро анъанавӣ меноманд. Аз нуқтаи назарии таърихӣ ва терминологӣ ин як инверсияи маъноӣ мебошад. Тибби анъанавӣ донишҳо, малакаҳо ва амалҳое мебошад, ки мардум дар тӯли асрҳо ва ҳазорсолаҳо, хеле пеш аз биотибби муосир ба вуҷуд овардаанд.
Аммо ислоҳи терминология талаб намекунад, ки анъана ва илм муқобил гузошта шаванд. Солибати усул худ далели самаранокии табобатӣ нест, ва маншаъи анъанавӣ низ сабаб барои рад кардан нест. Илм таҷрибаи ҷамъшудаи интихобиро таҳқиқ мекунад, таркиби восита, механизми таъсири биологӣ, таъсироти клиникӣ, нишонаҳо, усулҳои истифода ва шартҳои бехатариро муайян мекунад.
Маънои илмии дурустии мафҳумҳо
| Мафҳум | Маънои илмӣ ва дуруст | Нишонаи таърихӣ |
|---|---|---|
| Тибби анъанавӣ | Донишҳо ва амалҳои таърихан ташаккулёфтаи мардум, ки пеш аз биотибби муосир ба вуҷуд омадаанд. | Асрҳо ва ҳазорсолаҳо |
| Биотибби муосир | Системаи илмӣ ва клиникӣ, ки бар асоси биология, физиология, патология, ташхис ва амалҳои танзимшаванда мебошад. | Хусусан дар қарнҳои XIX–XX мустаҳкам шуд |
| Тибби исботшуда | Усуле барои қабули қарорҳои клиникӣ бо арзёбии интиқодии тадқиқотҳо, таҷрибаи клиникӣ ва хусусияти бемор. | Термин: соли 1991; паҳншавӣ: аз соли 1992 |
| Тибби иловагӣ ва алтернативӣ | Амалиётҳое, ки бо табобати асосӣ ё ба ҷои он истифода мешаванд. Мақом тавассути усули истифода муайян мешавад. | Санаи ягонаи пайдоиш вуҷуд надорад |
Тибби анъанавӣ ва исботшуда муқобил нестанд. Аввалӣ маншаъи таърихии донишро тавсиф мекунад, дуввумӣ усули санҷиши илмӣ ва арзёбии клиникии онро муайян мекунад. Як омилҳои табобатӣ метавонад ҳам маншаъи анъанавӣ дошта бошад ва ҳам дорои хусусиятҳои илмӣ бошад.
Соли 1910 ва ҳудудҳои хулосаи таърихии дуруст
Соли 1910 бо нашри гузориши Абрахам Флекснер дар бораи таҳсилоти тиббӣ дар ИМА ва Канада алоқаманд аст. Ин ҳуҷҷат ба стандарти омодагии духтурон ва тақвияти институционалии модели биотиббӣ дар Амрикои Шимолӣ таъсири калон дошт. Ин сана маънои пайдоиши тибби илмӣ ё анъанавиро надорад. Тибби илмӣ хеле пеш аз гузориш рушд ёфта буд, ва системаҳои анъанавии табобат барои асрҳо вуҷуд доштанд.
LUGELA: аз таҷрибаи мардумӣ ба донишҳои илмӣ
Материалҳои таърихӣ нишон медиҳанд, ки LUGELA дар тӯли наслҳои зиёд аз тарафи аҳолии маҳаллӣ барои мақсадҳои табобатӣ истифода мешуд. Дониш дар бораи хусусиятҳои он ба таври таҷрибавӣ ба вуҷуд омада, дар ёддоштҳои мардум нигоҳ дошта шуда, пеш аз омӯзиши лабораторӣ ва клиникӣ интиқол дода шуд. Аз ин рӯ LUGELA ба гурӯҳи тибби анъанавӣ дар маънои дақиқи байналмилалӣ тааллуқ дорад.
Дар нисфи аввали асри XX LUGELA мавзӯи таҳқиқоти химиявӣ, гидрогеологӣ, физиологӣ, фармакологӣ ва клиникӣ гардид. Ҳамлу нақли таркиб, устуворӣ, хусусиятҳои ҷаббиши он, таъсири равандҳои физиологӣ, имконоти истифодаи маҳаллӣ, даҳонӣ ва парентералӣ таҳқиқ шуданд. Натиҷаҳо дар монографияҳо, мақолаҳо, диссертатсияҳо ва маводҳои муассисаҳои илмӣ ва тиббӣ нашр шуданд.
Ин як гузариши муҳим буд: донишҳои таҷрибавӣ рад нашуда, балки ба соҳаи таҳқиқоти илмӣ гузаронида шуд. LUGELA на танҳо ҳамчун манбаи табиӣ, балки ҳамчун объекти мустақили таҳлили фармакологӣ ва клиникӣ ба амалияи тиббӣ ворид шуд.
Эътирофи давлатӣ ва профессионалӣ
Монографияи профессори Д.В. Ҷавахишвили менависад, ки соли 1945 Шӯрои олимони Вазорати тандурустии СССР оби табобатии LUGELA-ро bеназир эътироф кард. Муаллиф онро ҳамчун доруи воқеии табиӣ тавсиф ва таъкид кардааст, ки таркиби табиии LUGELA як маҷмӯи мураккаб ва хеле муваффақи кимиёвӣ мебошад, ки барои истифодаи табобатӣ дар шакли табиӣ мувофиқ аст.
Ҳамчунин дар маводҳои таърихӣ ва библиографӣ қайд карда мешавад, ки соли 1946 LUGELA ба Фармакопеяи давлатӣ СССР ҳамчун воситаи табобатии табии уникалӣ шомил гардид. Дар солҳои баъдӣ мақоми профессионалии он тавассути нашрияҳои илмӣ, истифодаи клиникӣ ва иҷозати нормативӣ барои фурӯш тавассути шабакаҳои дорухона тасдиқ шуд. Ин омезиши омилҳо нишон медиҳад, ки LUGELA зиёдтар аз истифодаи хусусияти маъмулӣ буд ва дар системаи расмии тандурустии СССР эътироф шуд.
Дурустии формулировкаи институционалӣ
Эътирофи илмӣ ва давлатӣ барои LUGELA асоси ҳуҷҷатӣ дорад. Дар монографияи профессори Д.В. Ҷавахишвили қайд шудааст, ки соли 1945 Шӯрои олимони Вазорати тандурустии СССР LUGELA-ро оби табобатии беназир эътироф кард, ва соли 1946 LUGELA ба Фармакопеяи давлатии СССР ҳамчун воситаи табобатии табии уникалӣ ворид шуд.
Пас, мақоми фармакопеявии LUGELA на тахмин аст, балки воқеаи таърихии тасдиқшуда мебошад, ки эътирофи расмӣ ва ворид шуданаш ба системаи тибби профессионалиро тасдиқ мекунад.
Мақоми расмӣ ҳамеша ба доираи ҳуқуқӣ ва давраи таърихӣ алоқаманд аст. Аз ин рӯ дуруст аст, ки LUGELA таърихи ҳуҷҷатгузории эътирофи давлатӣ ва истифодабарии тиббии танзимшударо дар СССР дорад. Ҳолати ҳуқуқии феълӣ дар кишвари мушаххас бо санадҳои регистрации амалкунанда муайян карда мешавад. Ин муродифи ҳуқуқӣ далели таърихии эътирофро бекор намекунад.
LUGELA ва ҳалли сунъии хлориди кальсий
Миқдори баланди хлориди кальсий таъхир мекунад, ки шабоҳати химиявии берунаи LUGELA бо ҳалҳои он, ки дар тиб истифода мешаванд, тавсиф карда шавад. Аммо манбаъҳои илмӣ равшан таъкид мекунанд, ки шабоҳат ба қисми асосӣ маънои баробарии таъсири фармакодинамикӣ ва хосиятҳои табобатиро надорад. LUGELA маҷмӯи табиии моҳирона таркибӣ мебошад, ки таъсири он танҳо ҷамъбасти хосиятҳои як пайвасти кимиёвӣ нест.
Дар монографияи Д.В. Ҷавахишвили маълумотҳои таҷрибавӣ ва клиникӣ оварда шудаанд, ки бар асоси онҳо LUGELA дар чандин таъсирот аз ҳалли сунъии хлориди кальсий беҳтар будааст. Масалан, афзоиши миқдори кальсий дар хун зиёдтар ва тӯлонитар буд, ҷаббиши беҳтар, таъсири диуретикӣ, ки дар ҳалли муқоисашаванда нест, ва бартариҳо дар таҳқиқоти таъсири хунмонакунанда ва чандин мушоҳидаҳои клиникӣ дарбаррамдаанд. Бар асоси ин маълумот муаллифон тавсия доданд, ки дар нишонаҳои дахлдор LUGELA бартарӣ дода шавад.
Шаҳодати муқоисавии мустақил дар диссертатсияи И.Г. Андгуладзе соли 1961 мавҷуд аст. Дар гурӯҳҳои клиникӣ таъсири LUGELA баробарии бо ҳалли 10 дарсадии хлориди кальсий буд. Барои озмоиши дохилипӯстӣ бо трипанова синӣ афзоиши қобилияти адсорбсия ва фагоцитозии мезенхими фаъол таҳти таъсири LUGELA каме равшантар буд: коэффисиенти миёна то рӯзи 21 ба 1,5–1,8 баробар меафзуд, дар ҳоле ки дар гурӯҳҳои ҳалли хлориди кальсий ба 1,3–1,4 баробар мерасид.
МАЪНОИ ИЛМИИ МУҚОЙИСА
LUGELA нусхаи табиӣ аз хлориди кальсий сунъӣ нест. Тадқиқоти муқоисавӣ нишон медиҳанд, ки таъсири биологӣ бо маҷмӯи комили табиии компонентҳо муайян мегардад ва барои якчанд нишондиҳандаҳои таҳқиқшуда таъсири он бештар равшан аст, нисбат ба таъсири ҳалли муқоисашавандаи хлориди кальсий.
LUGELA дар тибби расмӣ, иловагӣ ва исботшуда
Маҷмуаҳои тибби расмӣ, иловагӣ ва алтернативӣ на маншаи модда, балки мақоми институционалӣ ва усули истифодаи онро тавсиф мекунанд. Дар СССР LUGELA мавзӯи тадқиқоти расмии илмӣ ва истифодаи тиббӣ буд. Дар амалияи муосир истифодаи он бо табобати асосӣ ҳамчун усули иловагӣ ё интегративӣ маҳсуб мешавад. Он алтернативӣ мешавад, вақте ки ба ҷои табобати зарурии маъмул пешниҳод карда мешавад. Аз ин рӯ муайян кардани LUGELA танҳо ҳамчун воситаи тибби алтернативӣ таърихӣ ва илмӣ нодуруст аст.
Тибби исботшуда низ намегӯяд, ки табобати алоҳида аст. Ин усули арзёбии даъвоҳои тиббӣ мебошад. Барои LUGELA мавзӯи чунин арзёбӣ на ин аст, ки маншаи табии қабул аст ё не, балки натиҷаҳои мушаххаси тадқиқоти кимиёвӣ, таҷрибавӣ, фармакологӣ ва клиникӣ мебошад. Пайдоиши истилоҳи тибби исботшуда соли 1991 намепошад арзиши илмии корҳои қаблӣ. Маҳз методология, пуррагии тавсиф, муқоисагарии гурӯҳҳо, объективӣ ва такрории мушоҳидаҳо арзишро муайян мекунад.
Маҷмӯи илмӣ доир ба LUGELA маълумот дар бораи таркиб, хусусиятҳои фармакодинамикӣ, усулҳои истифода, нишонаҳо, миқдор ва таъсироти табобатӣ дорад. Пас, LUGELA на танҳо таърихи анъанавӣ дорад, балки биографияи илмӣ, ки таҳқиқоти лабораторӣ, фармакологияи таҷрибавӣ, мушоҳидаҳои клиникӣ ва эътирофи давлатӣ дохил аст, дошта мебошад.
Хулосаи академӣ
LUGELA воситаи табобати табиии беназир аст, ки маншааш анъанавӣ мебошад, хусусиятҳои он пайдарпай аз таҷрибаи мардумӣ ба донишҳои систематикӣ ва илмӣ гузаронида шудааст. Таркиб ва таъсири биологии он бо усулҳои химиявӣ, таҷрибавӣ, фармакологӣ ва клиникӣ таҳқиқ шудаанд. Натиҷаҳо дар монографияҳо, мақолаҳои илмӣ ва корҳои диссертатсионӣ инъикос ёфтаанд, ва эътирофи таърихии давлатӣ ҷойгоҳи LUGELA-ро дар амалияи тибби касбӣ мустаҳкам кардааст.
Тадқиқотҳои муқоисавӣ бо ҳалҳои сунъии хлориди кальсий аҳамияти ҳалкунанда доранд. Онҳо нишон медиҳанд, ки LUGELA наметавонад танҳо ба ҳалли як ҷузъи фаъол баробар шавад. Маҷмӯи мураккаби табиии он хусусиятҳои фармакодинамикии мустақил ва ҷаббиши беҳтар дорад ва ба якчанд нишондиҳандаҳои таҳқиқшуда таъсири табобатии барҷаста дорад.
Аз ин рӯ, LUGELA илмӣ дуруст нест, ки бо категорияҳои воситаи мардумӣ, нӯшокии минералӣ ё амалияи алтернативӣ маҳдуд карда шавад. Маншааш ба тибби анъанавӣ тааллуқ дорад; таърих ва эътирофи омӯзишӣ ба амалияи расмии илмии тиббӣ хос аст; усули истифодабарии муосир метавонад ба терапияи иловагӣ ва интегративӣ дохил шавад; ва хусусияти маълумотҳои ҷамъшуда мавзӯи арзёбии исботшаванда мебошад.
Анъана LUGELA-ро кашф кард. Илм таркиб ва таъсири биологии онро муайян ва хосиятҳои табобатиро тасдиқ кард. Тибби расмӣ онро ҳамчун воситаи табобати табиии беназир эътироф кард ва дар амалияи касбӣ ворид намуд.
Қувваи LUGELA дар муттаҳидии маншаи табиӣ, таҷрибаи чандинсолаи мардумӣ, таъсири илмӣ ва эътирофи тиббии ҳуҷҷатнок аст.
Сарчашмаҳои асосӣ ва нишондиҳандаҳои таърихӣ
- Созмони Ҷаҳонии Тандурустӣ. Маводҳо оид ба тибби анъанавӣ, иловагӣ ва интегративӣ.
- Guyatt G., Cairns J., Churchill D. ва дигарон. Evidence-Based Medicine: A New Approach to Teaching the Practice of Medicine. JAMA. 1992;268(17):2420–2425.
- Flexner A. Medical Education in the United States and Canada. Carnegie Foundation for the Advancement of Teaching. 1910.
- Джавахишвили Д. В. Оби минералии "LUGELA": хусусиятҳо ва таъсироти табобатӣ. Тифлис: Грузмедгиз, 1953.
- Андгуладзе И. Г. Таъсири оби минералии LUGELA ба ҳолати функсионалии мезенхими фаъол дар кӯмаки сил: диссертатсия барои дараҷаи номзади илмҳои тиб. Тифлис, 1961.
- Корҳои илмии М. Лежавӣ, Г. Гвишиани, Э. Квицаридзе ва дигарон, ки дар монографияи Д. В. Ҷавахишвили ҷамъбаст шудаанд.
- Қарори Вазорати тандурустии СССР аз 19 майи 1967 № 409 "Дар бораи фурӯши обҳои минералии табобатӣ аз дорухонаҳо".