LUGELA travmatologiya, ortopediya və revmatologiyada

Zədədən sonrakı bərpa — vahid bioloji proses kimi

Dəstək-hərəkət aparatına zədə olduqda orqanizm bir-birini əlaqələndirən bir neçə mərhələni ardıcıl keçir:

• zədələnmiş toxumaların təmizlənməsi;
• yeni qan damarlarının yaranması;
• birləşdirici toxuma bazasının əmələ gəlməsi;
• sümük, qığırdaq və ya əzələ toxumasının bərpası;
• əzələ gücü və hərəkət funksiyasının geri qayıtması;
• yüklənməyə uyğun bərpa olunmuş toxumanın yenidən qurulması.

Nəticə zədələnmiş nahiyənin stabil olması, tam qan təchizatı, kifayət qədər qidalanma, minerallarla təminat və düzgün təşkil olunmuş reabilitasiya ilə müəyyən edilir.

LUGELA sümük və əzələ toxumasının bərpası ilə əlaqədar fizioloji prosesləri dəstəkləyən təbii mineral kompleks kimi bu sistemə daxil edilir.

Sınıqlar və sümük callanmasının əmələ gəlməsi

Sınığın sağalması iltihabi mərhələ, yumşaq və sərt sümük callanmasının əmələ gəlməsi, minerallaşma və sümüyün sonrakı yenilənməsi [1, 2] mərhələlərindən keçir.

Minerallaşma mərhələsində formalaşan üzvi baza mineral birləşmələrlə doldurulur. Kalsium sümük toxumasına sıxlıq və mexaniki möhkəmlik verən hidroksiapatit kristallarının struktur hissəsinə çevrilir.

Minerallarla təminat xüsusilə önəmlidir:

• birgə qapanma gecikdikdə;
• yaşlı insanlarda;
• uzunmüddətli immobilizasiya sonrası;
• sümük toxumasının azaldığı hallarda;
• çətin və çoxlu sınıqlardan sonra;
• ortopedik əməliyyatlardan sonrakı bərpa dövründə.

LUGELA təbii ionlaşmış kalsiumun çoxkomponentli mineral matriks daxilində daxil olmasını təmin edir. Onun rolu sümük toxumasının formalaşması və yenilənməsi dövründə kalsium mübadiləsinin dəstəklənməsindən ibarətdir.

Oynaqlar və oynağa yaxın toxumalar

Oynaq işi qığırdaq, subxondral sümük, sinovial membran, kapsula, bağlar, əzələ və tendomların vəziyyətindən asılıdır. Bir elementdə qüsur tədricən bütün oynağın yükünü dəyişir.

Degenarativ xəstəliklərdə mineral mübadilənin qorunması həcm nəzarəti, əzələ gücünün bərpası və düzgün seçilmiş fiziki fəaliyyətlə birləşdirilir. Bu məsələ osteoartrit haqqında ayrıca məqalədə geniş izah olunub.

Bu sahədə LUGELA sümük toxumasında və sinir-əzələ funksiyasında mübadilə proseslərini qorumağa kömək edir. Sistemdə qəbul lokal tətbiqlə birləşir və zədələnmiş oynağın və ətraf toxumaların sahəsinə istifadə olunur.

Bağlar, tendomlar və əzələlər

Bağlar və tendomlar qan təchizatı xüsusiyyətlərinə görə əzələlərlə müqayisədə daha yavaş bərpa olunur. Onların regenerasiyası kollagen liflərinin bütövlüyünün qorunmasını, yetərli zülal qəbulunu və mexaniki yüklənmənin tədricən geri qayıtmasını tələb edir.

Kalsium kollagenin struktur elementi deyil, amma o aşağıdakılar üçün vacibdir:

• əzələlərin yığılması və rahatlaması;
• sinir impulslarının ötürülməsi;
• hərəkətlərin koordinasiyası;
• hüceyrə siqnalizasiyası;
• əzələ aparatının oynağı stabilləşdirməsi.

Zədədən sonra uzunmüddətli immobilizasiya əzələlərin zəifləməsinə və sümük yüklənməsinin azalmasına gətirib çıxarır. Buna görə mineral dəstək mərhələli reabilitasiya ilə birləşdirilməlidir. Çox erkən yüklənmə bərpaya mane olur, çox uzun immobilizasiya isə sümük və əzələ kütləsinin itkisini artırır.

Ortopedik reabilitasiyada LUGELA

Zədələr və əməliyyatlardan sonra LUGELA-nın tətbiqi ardıcıl bərpa proqramına daxildir:

1. Zədələnmiş sahənin stabilləşdirilməsi.
2. Ağrı, şiş və iltihabi reaksiyanın nəzarəti.
3. LUGELA-nın kurs şəklində ağızdan qəbulu.
4. Yerli proses sahəsinə xarici tətbiqi.
5. Hərəkət həcmində tədricən bərpa.
6. Əzələlərin möhkəmləndirilməsi və funksional yüklənmənin geri qayıtması.
7. Klinik və instrumental göstəricilərin nəzarəti.

Bu yanaşma zədənin müalicəsini, mineral təminatı və funksiyanın bərpasını birləşdirir. Nəticə yalnız subyektiv vəziyyətə deyil, həm də obyektiv göstəricilərə əsasən qiymətləndirilir.

Sınıqlarda rentgenoloji konsolidasiya göstəriciləri nəzərə alınır. Oynaqlar və bağlar zədələndikdə hərəkət həcmi, oynağın dayanıqlığı, şişkinliyin dərəcəsi və yüklənməyə davamlılığı qiymətləndirilir. Əməliyyat sonrası dövrdə toxumaların vəziyyəti və reabilitasiya dinamikası əlavə nəzarət olunur.

Revmatologiyada LUGELA

Revmatik xəstəliklərin etiologiyası fərqlidir və müxtəlif müalicə yanaşmaları tələb edir.

Degenarativ və mübadilə xarakterli zədələnmələrdə əsas vəzifələr:

• hərəkət qabiliyyətinin qorunması;
• əzələ aparatının möhkəmləndirilməsi;
• artıq yüklənmənin azaldılması;
• mineral mübadilənin dəstəklənməsi;
• deformasiyaların və sümük kütləsinin itkisinin qarşısının alınması.

Revmatoid artrit və digər autoimmun xəstəliklərdə müalicənin əsası immun iltihabının aktivliyini nəzarət edən preparatlardır. Müasir tövsiyələr diaqnoz qoyulandan sonra erkən əsaslı anti-revmatik terapiyanın başlanmasını nəzərdə tutur [3].

LUGELA bu hallarda mineral mübadilə, sümük toxuması və sinir-əzələ funksiyasının kompleks dəstəyi kimi tətbiq olunur. O, təyin edilmiş terapiya ilə birləşir və autoimmun prosesi tənzimləyən preparatları əvəz etmir.

Belə bölgü müasir revmatologiyada təbii müalicə faktoru yerini dəqiq müəyyən edir.

Tətbiqin sənədləşdirilməsi

2023-cü ilin balneoloji və tibbi rəyi sümük-əzələ sistemi və birləşdirici toxuma xəstəliklərini LUGELA-nın istifadə istiqamətləri kimi göstərir.

Sənədlər təbii müalicəvi suyunun ağızdan və xarici istifadəsini nəzərdə tutur. Bu, sistemli mineral təsiri lokal patoloji proses sahəsinə tətbiq ilə birləşdirməyə imkan verir.

LUGELA haqqında elmi materiallar aşağıdakıları təsdiqləyir:

• təbii ionlaşmış kalsiumun yüksək tərkibi;
• mineral sistemin çoxkomponentli xarakteri;
• eynəm xüsusiyyətləri;
• kalsium mübadiləsinə uzunmüddətli təsir;
• təbii kompleksin özünəməxsus farmakodinamik profili.

LUGELA-nın tərkibi və süni kalsium xlorid məhlulundan fərqləri LUGELA Elmi Ensiklopediyasının ayrıca məqalələrində geniş izah olunub.

Kurs şəklində tətbiq sxemi

Kursun əsasını ağızdan qəbul təşkil edir:

• aylıq kurs 235 ml-lik dörd boşqabdan ibarətdir;
• bir dəfə qəbul olunan doz böyüklər üçün 10 ml-dən çox olmamalıdır;
• qəbul aralığı təxminən beş saatdır;
• LUGELA qəbulundan 30 dəqiqə əvvəl bir-iki stəkan ilıq su içilir;
• dozanı özü artırmaq məsləhət görülmür.

Xarici tətbiq

Xarici tətbiq ağızdan kurs qəbulunu tamamlayır və oynaqların, bağların, tendomların və ətraf yumşaq toxumaların sahəsində istifadə olunur.

Dəri və toxuma zədələndikdə müalicə olunmuş sahə sıx və hermetik sarğı ilə bağlanmır. Müdafiə üçün hava keçirməyən, yaşılqətkili efefkt verməyən bir-iki qat sərbəst sarğı istifadə olunur.

Sınıqlar, çıxıqlar və ağır zədələrdə xarici tətbiq immobilizasiyanı, səndirməni, cərrahi müalicəni və tibbi nəzarəti əvəz etmir.

Təhlükəsizlik

LUGELA qəbuluna qarşı göstərişlər aşağıdakılardır:

• hiperkalsemiya;
• komponentlərin fərdi dözümsüzlüyü.

Ağır xroniki xəstəliklərdə LUGELA təyin olunmuş preparatlar və müayinə nəticələri nəzərə alınmaqla cari müalicə proqramına daxil edilir.

Akademik nəticə

Əsas mənbələr

1. Marsell R., Einhorn T. A. The biology of fracture healing. Injury. 2011;42(6):551–555.
2. Schindeler A. et al. Bone remodeling during fracture repair: the cellular picture. Seminars in Cell & Developmental Biology. 2008;19(5):459–466.
3. Smolen J. S. et al. EULAR recommendations for the management of rheumatoid arthritis with synthetic and biological disease-modifying antirheumatic drugs: 2022 update. Annals of the Rheumatic Diseases. 2023;82:3–18.
4. World Health Organization. Package of Interventions for Rehabilitation. Module 2: Musculoskeletal Conditions.
5. Джавахишвили Д. В. Минеральная вода Лугела: характеристика и лечебные свойства. Тбилиси: Грузмедгиз, 1953.
6. Balneoloji hesabatı təbii mineral su LUGELA, 2023.
7. Təbii mineral su LUGELA-nın tətbiqi üzrə tibbi hesabat, 2023.
8. LUGELA mineral suyunun kimyəvi analiz protokolu, 2023.