უნიკალური ბუნებრივი ფენომენი LUGELA და მისი სამეცნიერო დადგენილი განსხვავებები კალციუმის ქლორიდის ხსნარისგან

რატომ არის ეს საკითხი პრინციპულად მნიშვნელოვანი

LUGELA მაღალი მინერალიზაციის ქლორიდულ-კალციუმიანი სამკურნალო წყალია. კალციუმის ქლორიდი ღირსეულად დომინირებს მის შემადგენლობაში, ამიტომ ქიმიური მსგავსება აფთიაქის ხსნართან რეალურად არსებობს. მაგრამ ერთი ძირითადი სუბსტანიის ქიმიური მსგავსი არაა საკმარისი იმის დასადასტურებლად, რომ აქვს საშუალო ფარმაკოდინამიკური მოქმედება, გამოყოფა და სამკურნალო თვისებები.

ამ საკითხს მკვლევრებმა დაუსვეს კითხვა XX საუკუნის პირველ ნახევარში. დ. ვ. ჯავახიშვილმა დააფიქსირა ის მკაფიოდ: დიდი რაოდენობით კალციუმის ქლორიდის არსებობა არ არის საფუძველი ბუნებრივი წყლისა და ხელოვნური ხსნარის განხილვაზე როგორც იდენტურების. შემდგომმა ექსპერიმენტურმა და კლინიკურმა შრომებმა დაამყარეს ეს მიდგომა.

მაშინ სწორი სამეცნიერო კითხვა ასეთია: რამდენია კალციუმის ქლორიდი LUGELA-ში? მნიშვნელოვანია დაადგინოთ, როგორ მოქმედებს მთელი ბუნებრივი კომპლექსი, როგორ იმოქმედებენ საკუთარი კომპონენტები ერთმანეთზე და განსხვავდება თუ არა საბოლოო რეაქცია ორგანიზმში ხელოვნური ხსნარის ძირითად რეაქციაზე.

LUGELA-ს ბუნებრივი მინერალური მატრიცა

1953 წლის მონოგრაფიაში დ. ვ. ჯავახიშვილი ახასიათებდა LUGELA-ს როგორც მაღალი მინერალიზაციის ქლორიდულ-კალციუმიან წყალს. მისი მტკიცებით მშრალი ნარჩენი მეტს აჭარბებდა 53 გრამს ლიტრზე, მინერალიზაციის 88 პროცენტი კალციუმის ქლორიდს ეკუთვნოდა, ხოლო ბრომის შემცველობა 180 მგ იყო ლიტრზე. შემადგენლობაში იყო ნატრიუმი, კალიუმი, მაგნიუმი, იოდი და სხვა.

ამრიგად, LUGELA არ არის ერთი ნივთიერების ხსნარი, არამედ მრავალ კომპონენტიანი იონითი სისტემა. ჯავახიშვილი აფასებდა მას როგორც რთულ და წარმატებულ ქიმიურ კომპლექსს. ვ. ხუხია ასევე ხაზს უსვამდა, რომ წყალში შემავალი ელემენტები საჭიროა ერთობლივი განხილვისთვის, რადგან საბოლოო მოქმედება მათი კომბინაციით შედგება.

ეს პოზიცია პრინციპულ მნიშვნელობას იძენს. ხელოვნურ ხსნარში აქტიური სუბსტანიის კონცენტრაცია ტექნოლოგიურად განისაზღვრება, შემადგენლობა კი შეზღუდულია მიღებული რეცეპტურით. LUGELA-ში მინერალური სისტემა ბუნებრივი საშუალებით არის შექმნილი და მოიცავს ძირითად კომპონენტს, თანამონაწილე იონებს და მიკროელემენტებს განსაზღვრულ თანაფარდობაში. მცირე რაოდენობა ცალკეული ნივთებისა ახდენს ხსნარის გამხსნელობის, შეიწოვის და ფიზიოლოგიური რეაქციის მნიშვნელოვან ცვლილებებს.

კალციუმის შეიწოვის შედარებითი კვლევები

ერთ-ერთი ყველაზე გამოხატული განსხვავება დადგენილია გ. გვიშიანისა და ე. კვიცარიძის გამოძიებით: 22 ძაღლზე ჩატარებულ კვლევაში LUGELA-ს მიღების დროს სისხლის სერუმში კალციუმის დონე უფრო მეტად და ხანგრძლივად იზრდებოდა, ვიდრე 9.5%-იანი კალციუმის ქლორიდის სინთეზურ ხსნარში.

მკვლევრებმა ეს განსხვავება უკავშირეს მინერალური წყლის მცირე ინგრედიენტების გაძლიერებულ გავლენას. მათთვის მნიშვნელოვანი იყო წყალში არსებული ნატრიუმის ქლორიდი, რომელიც, კვლევის მიხედვით, ხელს უწყობდა კალციუმის ქლორიდის შეწოვას. ამ საფუძველზე ავტორებმა თვლიდნენ, რომ ბუნებრივი წყლის მიღება უფრო ლოგიკურია, ვიდრე ხელოვნური აფთიაქის ხსნარის.

ეს შედეგი აჩვენებს, რატომ არ არის საკმარისი მხოლოდ კალციუმის მარილის პროცენტული მომატების საფუძველზე შედარება. ორგანიზმისთვის მთავარია არა მხოლოდ რაოდენობა, არამედ მისი მიღების გზა, სხვა იონებთან ურთიერთობა და სისხლში ხანგრძლივი ცვლილებები.

დიურეზზე განსხვავებული გავლენა

გ. ჩიმაკაძის, გ. გვიშიანისა და ე. კვიცარიძის შრომებმა აჩვენა LUGELA-ს დიურეტული ეფექტი. მინერალური წყლის მიღებისას დიურეზი მატულობდა, მაშინ როცა 9,5%-იანი კალციუმის ქლორიდის ხსნარი მსგავსი დოზით ან საერთოდ არ მოქმედებდა ან უფრო სუსტად.

Ამაღელვარე სამეცნიერო მიმოხილვაში ი. ანდგულაძემ აღნიშნა, რომ შარდმდენი ეფექტი LUGELA-სა და კალციუმის ქლორიდის ინტრავენური ჩაგდებით მსგავსად გამოიხატებოდა, მაგრამ წყლის შიგნით მიღებისას დიურეზის ზრდა LUGELA-ზე უფრო გამოიყენებოდა. ეს შენიშვნა განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი იყო: განსხვავება გამოიხატებოდა საჭმლის მომნელებელი გზით და შეიძლება ემყარებოდეს ბუნებრივი კომპლექსის შეწოვის თავისებურებებს.

იმავე კომპონენტის არსებობა სხვადასხვა მინერალურ მატრიცაში არა განაპირობებდა ერთნაირ შედეგს. შეყვანის გზა განსაზღვრავდა განსხვავებების ხარისხს.

აღმოჩენა მაგნეზიუმის ნარკოზის ექსპერიმენტში

დამატებითი შედარება გაკეთდა მაგნეზიუმური ნარკოზის მოდელზე. ცხოველებზე კვლევებში LUGELA-ს შეყვანა ნარკოზის განვითარებას აფერხებდა ან თითქმის მთლიანად დაშორებდა მას, მაშინ როცა ხელოვნური კალციუმის ქლორიდის ხსნარი მხოლოდ საკმაოდ ცალკეულ სტადიებს ცვლიდა.

დამატებითი კვლევებმა დაადგინეს მინერალური კომპლექსის როლი. წყლის მოდელი, რომელიდანაც გამორიცხეს ნატრიუმის ქლორიდი, არ წარმოადგენდა LUGELA-ს ეფექტს. კალციუმის ქლორიდის და ნატრიუმის ქლორიდის კომბინაცია საგრძნობლად ახლოს ადევნებოდა პრი ზღართან.

ერთი და იგივე ეფექტების მსგავსება არ ნიშნავს იდენტურობას

მკვლევრები აღიარებდნენ მსგავს ეფექტებსაც. გ. გვიშიანისა და ვ. ხუხიას ექსპერიმენტებში LUGELA მოქმედებდა სისხლძარღვთა ტონუსზე, სისხლის წნევასა და გულის აქტივობაზე, რაც დამახასიათებელია კალციუმის ქლორიდისთვის. ეს სამართლიანი იყო, რადგან კალციუმის ქლორიდი წყლის მთავარი კომპონენტია.

თუმცა მსგავსება მოქმედების ძირითადი მიმართულებით არ გამორიცხავს განსხვავებებს მის თვისებებში, ხანგრძლივობაში და ეფექტების კომბინაციაში. ი. ანდგულაძე გამლაშავდა, რომ LUGELA-ს შემადგენლობაში შემავალი იონები შეუძლიათ დასუსტება, აღვივება ან ხარისხობრივი ცვლილება მთავარი კომპონენტის მოქმედებაში. ამიტომ LUGELA შეიძლება ალაგ-ალაგ მივიჩნიოთ კალციუმის ქლორიდის ხსნართან მსგავსის, მაგრამ არა მისი სრული ფარმაკოლოგიური ანალოგის.

ექსპერიმენტული და კლინიკური დაკვირვებების მონაცემები

შედარებითი განსხვავებები გამოვლინდა არა მხოლოდ ლაბორატორიულ მაჩვენებლებში. მ. ლეჟავის კვლევა აღწერს LUGELA-ს ზემოქმედებას სისხლის კოაგულაციასა და წებოვნებაზე, პარენქიმატოზურ სისხლდენებს, ხელოვნურ ანთებით პროცესებს, პოლიოართრიტებს და მიოკარდიტებს. მრავალ კვლევასა და დაკვირვებებში ბუნებრივი წყლის მოქმედება უთავისუფლებლად აღინიშნება, ვიდრე კალციუმის ქლორიდის ხსნარის.

ისტორიული კლინიკური მასალები ასევე შეიცავს ანთებითი დაავადებების, პლევრიტების, პოლისეროზიტების, სასიურნე დაავადებების ჰემატურიული გამოვლენებით და სხვა მდგომარეობებში დაკვირვებებს. გარკვეული შრომები აჩვენეს შედეგებს, რაც ხელოვნური ხსნარის პირობებში არ გამოხატულა. ეს მასალები მიეკუთვნება თავის ეპოქის მეცნიერებას და უნდა შეფასდეს შესაბამისი დიზაინისა და მეთოდების გათვალისწინებით, თუმცა ისინი თანმიმდევრულად ადასტურებენ მთავარ დასკვნას: ბუნებრივი წყალი ქონდა საკუთარი ბიოლოგიური აქტივობა.

რა ნიშნავდა ტერმინი „ანალოგი“ ისტორიულ შრომებში

ზოგიერთი ისტორიული დოკუმენტში LUGELA-ს უწოდებდნენ 10%-იან კალციუმის ქლორიდის ხსნარის ანალოგს. ეს ტერმინი პირველ რიგში პრაქტიკული მნიშვნელობის გამოტანა იყო: წყალი შემოთავაზებული უნდა იქნას გამოყენებული იმ შემთხვევებში, სადაც მკურნალობაში კალციუმის ქლორიდი გამოიყენებოდა.

ამგვარი განმარტება არ გულისხმობდა ქიმიური და ფარმაკოლოგიური იდენტურობის სრულობას. ერთმანეთში შედარებით კვლევებში პირდაპირ იყო მითითებული, რომ შემადგენლობის მსგავსება არ ამტკიცებდა მსგავს მოქმედებას; და წარმოადგინეს განსხვავებები შეწოვაში, დიურეზსა და სხვა რეაქციებში. ამიტომ უფრო ობიექტურია ვთქვათ იმაზე ნაწილობრივ ფუნქციური შეჯამება, როცა ბუნებრივი კომპლექსის დამოუკიდებლობააა დამტკიცებული.

სამეცნიერო საფუძვლები LUGELA-ს უნიკალურ ბუნებრივ ფენომენად განხილვისთვის

სამეცნიერო მასალები საშუალებას აძლევს გამოყოს რამდენიმე დაკავშირებული საფუძველი:

• LUGELA შეიცავს არა ერთ შემადგენელ კომპონენტს, არამედ კატიონებს, ანიონებს და მიკროელემენტებს.
• ხმაურიანი კომპონენტები გავლენას ახდენენ ძირითად კალციუმოვან ნაერთზე სი შეწოვაზე.
• კალციუმის სისხლში მომატება LUGELA-ს მიღების შემდეგ იყო უფრო გამოხატული და ხანგრძლივი.
• შიგნით მიღებისას გავლენა დიურეზზე განსხვავებული იყო ხელოვნურ ხსნართან მიმართებაში.
• ექსპერიმენტულ მოდელებში მონაწილეობდა სხვა კომპონენტებიც საერთო ფარმაკოლოგიურ რეაქციაში.
• ბუნებრივი წყლის ნაწილობრივი ეფექტები ხელოვნური კალციუმის ქლორიდით არ იბრუნებოდა მსგავს დოზაში.

ეს შედეგები ქმნიან შესაბამის სამეცნიერო სურათს. კალციუმის ქლორიდი განაპირობებს LUGELA-ს მოქმედების მნიშვნელოვან ნაწილს, მაგრამ არ ამოწურავს მის თვისებებს. ფინალური ბიოლოგიური აქტივობა მთლიანად ეკუთვნის ბუნებრივ მინერალურ კომპლექსს. LUGELA-ს უნიკალურობა განისაზღვრება არა ცალკეული ნივთიერების მიმართვით, არამედ ბუნებრივად მიღებული კომპონენტების სისტემით და მთლიანი მოქმედებით.

სამეცნიერო დასკვნების პრაქტიკული მნიშვნელობა

LUGELA-ს არ შეიძლება შეფასება როგორც ჩვეულებრივი კალციუმის დანამატს ან ე.წ. მშვიდობის დამაზიანებელ აფთიაქურ პრეპარატს. ეს არის მაღალი მინერალიზაციის სამკურნალო წყალი, რომელსაც იყენებენ დოზირებულად და კურსებით. მაღალი მინერალიზაცია საჭიროებს დამაკმაყოფილებელ რეჟიმს, ხოლო დოზის გაზრდა არ ნიშნავს ეფექტის გაძლიერებას.

ისტორიული შრომები შეიცავს სხვადასხვა საშუალებებსა და დოზებს, მათ შორის XX საუკუნის შუა პერიოდის კლინიკურ პრაქტიკას. ეს ინფორმაცია აქვს სამეცნიერო-ისტორიულ ღირებულებას. თანამედროვე პრაქტიკაში განსაზღვრავენ მოქმედი ინსტრუქცია LUGELA-ს, დამტკიცებული დოზირება და კურსის აქტუალური რეკომენდაციები.

ძირითადი პრაქტიკული დასკვნა არის ის, რომ LUGELA-ს თვისებებს არ შეიძლება გაშიფრულად აღვწეროთ მხოლოდ კალციუმის ქლორიდის რაოდენობით. ბუნებრივ წყალს აქვს საკუთარი შემადგენლობა, საკუთარი ფარმაკოდინამიკა და სამეცნიერო დადასტურებული განსხვავებები ხელოვნურ ხსნართან.

დასკვნა