MANBAANI KASHF ETISH TARIXI
LUGELA tarixi Gruziyaning gʻarbiy qismidagi togʻli manzilda, Hobis-Tskali daryosi vodiysida, Mukhuri qishlogʻiga yaqin joyda boshlanadi. Aynan shu yerda vulqon jinslarining chuqurchalaridan asrlardan buyon tarkibi bilan ajralib turuvchi yuqori minerallangan tabiiy suv yuzaga chiqmoqda, keyinchalik unga LUGELA nomi berilgan. (Vikipediya)
Ilmiy tadqiqotlar boshlanishidan ancha oldin mahalliy aholi ushbu manbani yaxshi bilardi. Mineral suv asosan teri, bo'g'imlar va uzoq vaqt bitmaydigan shikastlanishlarda tashqi qoʻllanilgan. Suvning noyob xususiyatlari avloddan-avlodga oʻtib, unga aniq davolovchi ta'sirga ega manba sifatida obroʻ qazondirdi.
Burilish nuqtasi XX asr boshida yuz berdi, manba olimlar e'tiborini birinchi bor tortdi. Birinchi kimyoviy tadqiqotlar suvning nihoyatda yuqori minerallashtirilganligini ko'rsatdi va uning tarkibi ko'pchilik ma'lum bo‘lgan mineral suvlardan keskin farq qilardi. Tadqiqotchilarni ayniqsa tabiiy kaltsiy xloridining juda yuqori miqdori, shuningdek makro-, mikro- va noyob elementlar majmuasining mavjudligi qiziqtirdi. Ana shu vaqtda tabiiy tarkibning chuqur tibbiy o‘rganishni talab qilishi taxmin qilindi.
1930-yillarda Gruziya sog‘liqni saqlash organlari topshirig‘iga binoan kon uchun keng ko‘lamli gidrogeologik tadqiqotlar tashkil etildi. Burg‘ilash ishlari o'tkazilgandan so‘ng manba oqimi o‘nlab marta oshdi, bu suvni yanada chuqur o‘rganish va tibbiyotda amaliy qo‘llanish imkonini berdi. Shu bilan birgalikda LUGELA tadqiqotlariga kurortshunoslik, farmakologiya, fiziologiya va klinik tibbiyot sohasidagi mutaxassislar jalb qilindi.
Shundan so‘ng LUGELA ning noyob ilmiy tarixi boshlanadi. Keyingi o‘n yilliklarda ko‘plab eksperimental, farmakologik va klinik tadqiqotlar amalga oshirildi. Olimlar suvning modda almashinuvi, qon hosil bo‘lishi, ichki organlarning funksiyalari, teri holati, oshqozon-ichak trakti va boshqa fiziologik jarayonlarga ta’sirini o‘rganishdi. Ana shu ishlar natijalari LUGELA Ilmiy kutubxonasida joylashtirilgan monografiyalar, nomzodlik dissertatsiyalari va ilmiy nashrlar asosini tashkil etdi.
LUGELA manbaasining kashf etilishi tarixi - xalq tajribasidan fundamental ilmga oʻtish tarixidir. Kam sonli tabiiy davolovchi suvlarga shunday uzoq davom etgan tadqiqotlar yoʻli bosilgan va shu qadar keng qamrovli ilmiy baho berilgan. Shuning uchun bugungi kunda LUGELA nafaqat noyob tabiiy manbaa, balki bir necha avlod tadqiqotchilarining mehnati bilan shakllangan muhim ilmiy merosdir.