LUGELA ÜÇİN 100 ÝILDEN GOWRAK YLYM BÖWÜGINDE BARLANMA
LUGELA ýaly tebigy bejeriji mineral suwlar olaryň ylym taýdan öwrenilişiniň ozalky we çuň manyly taryhyna buýsanyp bilýän az sanly suwlaryň biri. XX asyryň başyndan başlap, ol yzly-yzyna alnyp barylýan gözlegleriň obýekti boldy we häzirki wagtda 100 ýyldan gowrak wagt bäri dowam edýär. Şol döwürde LUGELA degişli monografiyalar, kandidatlyk işi, ylmy makalalar, eksperiment, farmakologiýa we kliniki barlaglary öz içine alýan esasly ylmy binýat emele geldi.
LUGELA barada ilkinji ylmy işler 1920-nji ýyllarda peýda boldy. Şol mahaly gözlegçiler bu suwuň kämillik düzümi we bejeriji häsiýetleri sebäpli köp sanly tanalýan tebigy mineral suwlaryň arasynda tapawutlanýandygyna ygrarly bolýarlar. Almadyk üns ynje tebigy kaltsiý xloridiniň örän ýokary mukdary we makro-, mikro- hem-de seýrek elementleriň özboluşly birleşmegine berildi. (Travel in Georgia)
Indiki onlarça ýyllarda barlaglaryň döwlet derejesine göterilmegi üpjün edildi. LUGELA üstünde balneologiýa, fiziologiýa, farmakologiýa, biokimýa, terapiýa, dermatologiýa, gastroenterologiýa we beýleki lukmançylyk ugurlarynyň hünärmenleri gatnaşdylar. Barlaglar Sowet Soýuzynyň ylmy barlag institutlarynda, klinikalarda we saglyk edaralarynda geçirildi we köp möçberde eksperimental hem-de kliniki maglumatlar toplandy.
Ylmy neşirler suwuň diňe himiki düzümi we fiziki häsiýetleri däl, eýsem onuň adama täsiri mehanizmleriniň hem öwrenilendigini görkezýär. Gözlegçiler LUGELA-nyň maddalar alyş-çalyşyna, gan emele gelmegine, içegäniň, bedeniň, deri howpsuzlygyna, immun jogapkärçiligiň, togalanmagyň we beýleki fiziologiki prosesleriň funksiýalaryna täsirini baha berdiler. Käbir işlerde suwyň lukmançylyk maksatly ulanylyş görnüşleri gözden geçirildi we munuň netijesinde onuň aýratynlyklaryna ir adamlaryň ylym derejesiniň ýokarydygy nygtaldy.
Barlaglaryň onlarça ýylynda esasy monografiyalar neşir edildi, kandidatlyk işleri goraldy, onlarça ylmy makala we resmi lukmançylyk maslahatlary çap edildi. Bu materiallar diňe bir taryhy gymmatlygy saklap galman, eýsem tebigy bejeriji faktorlary öwrenýän we olaryň häzirki döwürde lukmançylykda ulanmak mümkinçiliklerini öwrenýän hünärmenler üçin gyzyklanmany dowam etdirýär.
Iň möhümi, şol köp ýyllyk ylmy iş netijesinde şu gün LUGELA Ylmy Kitaphanasy bar. Ol birnäçe nesil alymlaryň işleri, arhiw resminamalary, dissertasiýalary, monografiyalary we barlag netijeleriniň jemini öz içine alýar, şeýlelik bilen LUGELA barada ylmy düşünjeleriň ösüşini takmynan bir asyr ulanmak mümkinçiligini berýär.
LUGELA-nyň ylmy öwreniliş taryhy häzirki wagtda hem dowam edýär. Häzirki zaman analiz usullary onuň minerallar düzümine, fiziki-khimiki häsiýetlerine we biologik täsir mehanizmlerine çuňňur öwrenmäge mümkinçilik berýärler. Täze barlaglar öňki nesiller alymlaryň goýan binýasyny giňeldýär we ylmy jemgyýetiň bu özboluşly tebigy çeşmä uly gyzyklanmasyny tassyklaýar. (mdpi.com)
Yzly-yzyna geçirilen bir asyrdan gowrak barlaglar LUGELA üçin diňe ylmy arhiwi däl, eýsem, Gürjüstanyň iň öwrenilen tebigy bejeriji mineral çeşmeleriniň biri hökmünde oňat subutnama binýasyny döretdi we lukmançylyk ylmy taryhy üçin uly gymmatlykdyr.