LUGELA-nyň 100 ÝILDAN ARTKY YLYMY GÖRNÜŞI

Türkmen tebigy bejeriş minerally suwlarynyň arasynda LUGELA ýaly uzak we çuň bilim gözlegleriniň taryhyna eýe bolanlar azdyr. XX asyryň başyndan başlap, ol yzygiderli ylym barlaglarynyň obýekti bolupdyr we häzirki wagta çenli yzygiderlik bilen 100 ýyldan gowrak wagt geçdi. Şol wagtda LUGELA bilen baglanyşykly esasy ylymy binýat döredi, şol sanda monografiýalar, kandidaturalar, ylymy makalalar, eksperimental, farmakologik we kliniki barlaglar bardyr.

LUGELA barada ilkinji ylymy işler 1920-nji ýyllarda peýda boldy. Şol döwürlerden bäri alymlar onuň himiki düzümine we bejeriş häsiýetlerine görä başga köp tanalýan tebigy minerally suwlaryna çynlakaý tapawutlanýandygyny anykladylar. Aýan barada ýokary tebigy kalsiý xloridiniň ýokary mukdary we makro-, mikro- hem-de seýrek elementleriň özboluşly bileleşigi aýratyn üns çekdi. (Travel in Georgia⁠)

Indiki onlarça ýyllarda barlaglar döwlet derejesiniň ähmiýete eýe boldy. LUGELA-y öwrenmäge balneologiýa, fiziologiýa, farmakologiýa, biokimiýa, terapiýa, dermatologiýa, gastroenterologiýa we beýleki lukmançylyk ugurlarynyň hünärmenleri gatnaşdylar. Barlaglar Sovetski Soýuzy ylym maksatnamalarynda barlag institutlarynda, klinikalarda we saglyk edaralarynyň arasynda alnyp baryldy, bu hem köp eksperimental we kliniki maglumatlary almaga mümkinçilik berdi.

Ylymi neşirler suwuň diňe himiki düzümi we fiziki häsiýetleri däl, eýsem onuň adam bedenine ýetirýän täsir mekanizmlerini hem öwrenendigini görkezýär. Alymlar LUGELA-nyň maddalar dolanyşygy, gan döreme prosesleri, dem alyş we içegiler işleýşi, jiger, deri, immunologik jogaplar, doku dikeldişi we beýleki fiziologiki prosesler bilen baglanyşykly täsirlerini baha berdiler. Käbir işlerde suwuň lukmançylyk ulanyş usullary öwrenildi, bu-da onuň häsiýetlerine ýokary ylymy gyzyklanma bardygyny görkezýär.

Onlarça ýyllyk barlaglarda esasy monografiýalar çap edildi, kandidaturalar goraldy, onlarça ylymi makalalar we resmi lukmançylyk maslahatlary neşir edildi. Bu materiallar diňe taryhy gymmaty saklap galman, eýsem häzirki zaman lukmançylykda tebigy bejeriş faktorlaryny öwrenýän hünärmenler üçin uly gyzyklanma döretýär.

Şu köp ýyllar dowam eden ylymy işleriň netijesinde häzirki wagtda LUGELA Ylym Kitaphanasy döredildi. Ol birnäçe nesil alymlaryň eserlerini, arhiw resminamalaryny, dissertasiýalary, monografiýalary we gözleg netijelerini jemleýär we LUGELA barada ylymy düşünjeleriň taryhyny takmynan bir asyr boyunca yzarlamaga mümkinçilik berýär.

LUGELA-yň ylymy öwrenilmegi häzirki wagtda hem dowam edýär. Häzirki zaman analitik metodlar onuň minerally düzümini, fiziko- himiki häsiýetlerini we biologiýa täsir etmegiň potensial mekanizmlerini has çuňňur öwrenmäge mümkinçilik berýär. Täze gözlegler öňki nesilleriň galdyran binýatyny doldur edýär we bu özboluşly tebigy çeşmä ylym jemgyýetiniň däim gyzyklanmagyna tassyklaýar. (mdpi.com⁠)

Ýüze golaý ýyl dowamly yzygiderli barlaglar LUGELA üçin diňe bir ylymy arhiw däl, eýsem onuň Gruziýanyň iň öwrenilen tebigy bejeriş minerally çeşmelerinden biri bolup, lukmançylyk ylymy taryhy üçin uly gymmatlyk bolup duran laýyklygyna esaslandyrylan subutnama binýatdyr.

⬇️ Ylymy materiallara geçiň